Όλη η ζωή ένα πινακάκι. Μην το κάνετε
- Δημοσιεύτηκε
- Τελευταία προβολή
- Χρόνος ανάγνωσης
- 7.3 λεπ.
- Λέξεις
- 1,470
Αν θέλεις να καταντήσεις Ηρακλής Πουαρό και να μπλέξεις σε μια έρευνα που εκτείνεται σε πολλές δεκαετίες, διάβασε προσεκτικά το άρθρο. Εγώ ακόμα ψάχνω…
Εδώ και αρκετά χρόνια διατηρώ ένα πινακάκι στο Obsidian, στο οποίο σημειώνω σημαντικά γεγονότα της ζωής μου, με τον τίτλο «Important Dates».
Το πινακάκι αυτό αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμο σε ερωτήσεις του τύπου «ρε συ Παπαρίδη, πότε απολύθηκα από τον στρατό;», όταν διαπιστώνεις ότι κάποιος άλλος ενδεχομένως θυμάται τη ζωή σου καλύτερα από εσένα.
Όσο είσαι νέος, τα σημαντικά γεγονότα της ζωής σου μετριούνται ίσως στα δάχτυλα του ενός χεριού. Άντε των δύο. Άντε, αν κόβεις και τα νύχια σου, βάλε και των ποδιών.
Όταν όμως τα χρόνια πληθαίνουν, μεγαλώνει και το πινακάκι. Και ενώ αυξάνονται οι πληροφορίες που θέλεις να θυμάσαι, μειώνεται σταδιακά η αξιοπιστία του μηχανήματος που έχει αναλάβει την αποθήκευσή τους. Του εγκεφάλου σου.
Η αρχή του μαρτυρίου
Προσπάθησε να το κάνεις αν θέλεις να καταστραφείς. Δεν απαιτείται αναγκαστικά το Obsidian, κάποια εξειδικευμένη εφαρμογή ή μεταπτυχιακό στη διαχείριση πληροφοριών. Ακόμα και ένα τετραδιάκι ή μια κόλλα χαρτί αρκούν.
Αρχικά, άφησε στην άκρη τις ημερομηνίες.
Δημιούργησε τέσσερις στήλες:
Γεγονός
Ημερομηνία
Παρατηρήσεις
Επαλήθευση
Αυτή η τέταρτη στήλη είναι που θα σε στείλει στο τρελάδικο.
Το πρώτο γεγονός είναι ευκολάκι και, αν δεν γνωρίζεις την ημερομηνία του, κλείνεις αμέσως τη σελίδα του blog και τρέχεις στην πλησιέστερη νευρολογική κλινική: η γέννησή σου.
Αυτό το γνωρίζουν όλοι (εύχομαι). Εκεί που ίσως δυσκολεύει λίγο η κατάσταση είναι στην ώρα γέννησης. Για παράδειγμα, το δικό μου γερμανικό πιστοποιητικό γέννησης δεν αναγράφει ώρα.
«Μα μου το είπε η μάνα μου! Στις 13:00 γεννήθηκα!»
Ωραία. Έχεις κάποια απόδειξη ή μόλις ξεκίνησες τη σύνταξη της βιογραφίας σου βασιζόμενος σε προφορικές μαρτυρίες; Παίζει κάποιος να μην θυμάται ακριβώς την ώρα ιδίως σε πολύπλοκα συμβάντα.
Για να κάνεις την κατάσταση ακόμα χειρότερη, μπορείς αρχικά να συμπληρώσεις τις ημερομηνίες που σου είπαν ή εκείνες που θυμάσαι. Στη συνέχεια, μπορείς να αντιμετωπίσεις το ζήτημα ως προγραμματιστής, να μην πιστέψεις απολύτως τίποτα και να αναζητήσεις αυτό που εμείς ονομάζουμε «Source of Truth».
Εκεί αρχίζουν τα δύσκολα και περνάμε στη στήλη «Επαλήθευση».
Η μνήμη σου δεν είναι βάση δεδομένων
Στη στήλη αυτή σημειώνω την πηγή που τεκμηριώνει την ημερομηνία που έχω καταχωρίσει. Όχι τι νομίζω, όχι τι θυμάμαι, όχι τι μου είπε η θεία μου ένα Πάσχα μετά το τρίτο ποτήρι κρασί.
Δεκαεπτά χρόνια αργότερα, για παράδειγμα, ανακάλυψα ότι στο πιστοποιητικό βάπτισης της κόρης μου αναγράφεται λανθασμένη ημερομηνία γέννησης! Σύμφωνα με το έγγραφο, είναι έναν χρόνο μικρότερη. Μάλλον ο παπάς είχε κοινωνήσει λίγο περισσότερο από το επιτρεπτό.
Ανακαλύπτεις, λοιπόν, ότι ακόμα και τα επίσημα έγγραφα ενδέχεται να διαφωνούν μεταξύ τους. Συγχαρητήρια. Έχεις πλέον πρόβλημα ακεραιότητας δεδομένων (Data Integrity Violation) στην ίδια σου τη ζωή.
Σε αγορές αυτοκινήτων, ακινήτων ή σε οποιαδήποτε συναλλαγή για την οποία εκδόθηκε κάποιο έγγραφο, η διαδικασία είναι σχετικά εύκολη. Εφόσον έχεις ακόμα το χαρτί, κοιτάς την ημερομηνία, τη συμπληρώνεις και στη στήλη «Επαλήθευση» γράφεις «Συμβόλαιο αγοράς».
Τι γίνεται όμως όταν το γεγονός δεν συνοδεύτηκε από την έκδοση κάποιου εγγράφου; Η γνωριμία με έναν σημαντικό άνθρωπο, ένα ταξίδι, μια συνάντηση που άλλαξε την πορεία της ζωής σου;
Δυστυχώς, όταν γνωρίζεις έναν άνθρωπο που πρόκειται να παίξει σημαντικό ρόλο στη ζωή σου, δεν εμφανίζεται δίπλα σου ένας συμβολαιογράφος για να καταγράψει το συμβάν.
Και το ωραίο είναι ότι τη στιγμή που συμβαίνουν ορισμένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής σου, δεν έχεις την παραμικρή ιδέα πόσο σημαντικά είναι. Αυτό το αντιλαμβάνεσαι χρόνια αργότερα, όταν πλέον αναζητάς την ημερομηνία τους.
Στα ίχνη του χαμένου χρόνου
Ιδίως αν το γεγονός συνέβη σε μια εποχή κατά την οποία δεν άφηναν τα πάντα ψηφιακό αποτύπωμα, η αναζήτηση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Σήμερα, μέσω των δεδομένων EXIF μιας φωτογραφίας, μπορείς ενδεχομένως να εντοπίσεις την ακριβή ημερομηνία και ώρα λήψης της, ακόμα και τις γεωγραφικές συντεταγμένες. Στις παλιές φωτογραφίες που βγάζαμε με φιλμ δεν υπήρχαν δεδομένα EXIF. Ορισμένες φωτογραφικές μηχανές διέθεταν τη λειτουργία αποτύπωσης της ημερομηνίας πάνω στην ίδια τη φωτογραφία, εφόσον την είχες ενεργοποιήσει. Σε άλλες περιπτώσεις γράφαμε την ημερομηνία με στυλό στην πίσω πλευρά της φωτογραφίας.
Guess what.
Προσωπικά δεν έκανα τίποτα από τα παραπάνω.
Έχεις, λοιπόν, μια φωτογραφία στην οποία εμφανίζεσαι με μαλλιά, χωρίς κοιλιά, δίπλα σε ανθρώπους που έχεις να δεις τριάντα χρόνια, και προσπαθείς να προσδιορίσεις την ημερομηνία λήψης της.

Ακόμα και με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, αναζητώντας επιγραφές, δρόμους, καταστήματα, μοντέλα αυτοκινήτων ή οποιοδήποτε άλλο στοιχείο διακρίνεται σε μια φωτογραφία, είναι από εξαιρετικά δύσκολο έως αδύνατο να προσδιορίσεις την ακριβή ημέρα.
Καταλήγεις να ψάχνεις παλιές εφημερίδες, να εξετάζεις πότε άνοιξε ή έκλεισε κάποιο κατάστημα, να διασταυρώνεις ημερομηνίες δημόσιων γεγονότων και να μελετάς ημερολόγια προηγούμενων δεκαετιών.
Το FBI έχει εξιχνιάσει εγκλήματα με λιγότερη προσπάθεια.
Μετά αρχίζουν τα τηλέφωνα. Αναζητάς ανθρώπους που βίωσαν μαζί σου κάποια σημαντική ημέρα. Για παράδειγμα, τους ανθρώπους με τους οποίους ορκίστηκες Ανθυπολοχαγός. Δεν μπορεί, θα θυμούνται!
Ναι, αν τους βρεις, αν ζουν, αν είναι καλά και αν θυμούνται.
Και κάπως έτσι, δύο άνθρωποι που ήταν παρόντες στο ίδιο γεγονός καταλήγουν να υποστηρίζουν με απόλυτη βεβαιότητα δύο εντελώς διαφορετικές ημερομηνίες.
Αν έφτασες μέχρι εδώ, έχεις ήδη μπλέξει
Αφού δημιουργήσεις τις τέσσερις στήλες που ανέφερα, προσπάθησε να καταγράψεις τα σημαντικά γεγονότα ολόκληρης της ζωής σου.
Δεν υπάρχει περιορισμός. Αγορές ακινήτων, οχημάτων, σπουδές, δουλειές, στρατιωτική θητεία, μετακομίσεις, γάμοι, χωρισμοί, ταξίδια, γνωριμίες, φιλίες, προσωπικά επιτεύγματα, αποτυχίες. Ακόμα και η ημέρα που έσβησες το τελευταίο σου τσιγάρο.
Οτιδήποτε θεωρείς εσύ σημαντικό στη ζωή σου. Δεν υπάρχουν κανόνες, δεν υπάρχουν περιορισμοί και, κυρίως, δεν χρειάζεται να δικαιολογήσεις σε κανέναν γιατί κάποιο γεγονός έχει θέση στον πίνακά σου.
Μια τυχαία συνάντηση με έναν άνθρωπο μπορεί να έχει για εσένα μεγαλύτερη σημασία από την ημέρα που αγόρασες το σπίτι σου. Η αξία ενός γεγονότος δεν προσδιορίζεται από το αν συνοδεύτηκε από συμβόλαιο, σφραγίδα και υπογραφή.
Αν δεν γνωρίζεις την ακριβή ημερομηνία, γράψε τον μήνα. Αν δεν γνωρίζεις τον μήνα, γράψε το έτος. Αν δεν γνωρίζεις ούτε το έτος, γράψε ένα πιθανό χρονικό διάστημα. Είναι προτιμότερο να έχεις μια ειλικρινή εκτίμηση παρά μια ημερομηνία με ακρίβεια ημέρας, την οποία έβαλες έτσι απλά για να υπάρχει. Κάνει τα πράγματα χειρότερα.
Τι έγινε με τη δική μου λίστα;
Όπως προανέφερα, είχα ήδη μία, αλλά διαπίστωσα ότι οι ημερομηνίες της ήταν στον γάμο του Καραγκιόζη.
Οι μισές ήταν λάθος. Ο λόγος; Τις είχα περάσει σύμφωνα με «όσα θυμόμουν» και «όσα μου είχαν πει». Η πραγματικότητα, ιδίως όταν επιχειρούσα να φτάσω σε επίπεδο συγκεκριμένης ημέρας, ήταν συχνά εντελώς διαφορετική.
Το εντυπωσιακότερο είναι η βεβαιότητα με την οποία θυμάσαι κάτι που τελικά αποδεικνύεται λανθασμένο. Δεν έχεις απλώς μια αόριστη ανάμνηση. Είσαι έτοιμος να βάλεις και στοίχημα. Μέχρι που εμφανίζεται ένα ξεχασμένο χαρτί από κάποιο συρτάρι και καταρρίπτει με μία ημερομηνία μια εκδοχή της ζωής σου την οποία θεωρούσες δεδομένη επί δεκαετίες.
Αναρωτιέμαι πόσα ακόμα από αυτά που θυμόμαστε με απόλυτη βεβαιότητα συνέβησαν σε διαφορετικό χρόνο ή με διαφορετική σειρά από εκείνη που έχουμε αποθηκεύσει στο κεφάλι μας.
Και το χειρότερο; Δεν υπάρχει ούτε version history ούτε backup. Μακάρι να είχε Git η ζωή.
Διακόσια χρόνια αργότερα
Κάπου εκεί θυμάσαι την περιβόητη διαπίστωση ότι σε διακόσια χρόνια πιθανότατα κανείς δεν θα θυμάται καν ότι υπήρξες σε αυτόν τον πλανήτη.
Αλήθεια, πόσες πληροφορίες έχεις για τον προπάππου ή την προγιαγιά σου, πέρα ίσως από το όνομά τους; Πώς έζησαν; Τι αγαπούσαν; Τι μισούσαν; Ποιοι ήταν; Τι τους έκανε να γελούν; Ποια ήταν η μεγαλύτερη απογοήτευση της ζωής τους; Ερωτεύτηκαν τον άνθρωπο που παντρεύτηκαν; Τι όνειρα είχαν όταν ήταν είκοσι χρονών;
Σε ό,τι με αφορά, πέρα από κάποια ονόματα, δεν γνωρίζω τίποτε απολύτως. Άνθρωποι που έζησαν ολόκληρες ζωές, με χαρές, λύπες, αγωνίες, έρωτες, απογοητεύσεις και φιλοδοξίες.
Ήρθαν, έζησαν, έφυγαν και μαζί τους χάθηκε σχεδόν κάθε πληροφορία.
Πόσο θα ήθελα σήμερα να έχω ένα τετραδιάκι που είχε γράψει ένας από αυτούς. Ακόμα και με ασήμαντες, κατά τη δική του εκτίμηση, λεπτομέρειες της καθημερινότητάς του. Να διαβάσω τι σκεφτόταν, τι τον απασχολούσε, πώς έβλεπε τον κόσμο γύρω του. Να γνωρίσω, έστω και με έναν αιώνα καθυστέρηση, έναν άνθρωπο από τον οποίο κατάγομαι.
Δεν χρειάζεται να είσαι κάποια σπουδαία ιστορική προσωπικότητα για να αξίζει να καταγράψεις τη ζωή σου. Ούτε χρειάζεται να γράψεις απομνημονεύματα σε δεκατέσσερις τόμους και να αναζητήσεις εκδότη. Μερικές γραμμές, γραμμένες τη σωστή στιγμή, αρκούν για να διασώσουν πληροφορίες που διαφορετικά θα χαθούν για πάντα.
Γράψ' το!
Μέχρι σήμερα, επειδή έζησα και αρκετά χρόνια σε έναν κόσμο στον οποίο δεν άφηναν τα πάντα ψηφιακό αποτύπωμα, περίπου το ένα τρίτο των ημερομηνιών του πίνακά μου παραμένει χωρίς επαλήθευση.
Πληροφορίες που, όταν συνέβαιναν τα αντίστοιχα γεγονότα, θα απαιτούσαν περίπου δέκα δευτερόλεπτα για να καταγραφούν, σήμερα απαιτούν ώρες, ημέρες ή ακόμα και εβδομάδες έρευνας. Ορισμένες δεν πρόκειται πιθανότατα να ανακτηθούν ποτέ.
Και μην κάνεις το λάθος να πεις «σιγά, αυτό αποκλείεται να το ξεχάσω». Αυτή ακριβώς την υπέροχη θεωρία εφάρμοζα κι εγώ επί δεκαετίες και κατέληξα σήμερα να κάνω αρχαιολογικές ανασκαφές στην ίδια μου τη ζωή.
Άρα, όταν συμβαίνει κάτι σημαντικό στη ζωή σου, είτε ψηφιακά είτε αναλογικά (βλ. τετραδιάκι), γράψ' το. Βάλε μια ημερομηνία, δυο λόγια για το τι συνέβη και, αν υπάρχει, φύλαξε και κάποιο τεκμήριο.
Θα με ευχαριστείς τριάντα χρόνια αργότερα.
Εγώ επιστρέφω στην έρευνά μου…