Δέκα χρόνια έφτιαχνα κάτι που δεν ήξερε σχεδόν κανείς

Σήμερα ανοίγω επιτέλους την πόρτα και παρουσιάζω στον κόσμο ένα από τα μεγαλύτερα προσωπικά μου εγχειρήματα. Αν δεν ενδιαφερθεί κανείς, τουλάχιστον θα έχω επιτέλους κάτι να δείξω όταν με ρωτάνε τι διάολο κάνω τόσες ώρες μπροστά στον υπολογιστή.

Σήμερα, αγαπητέ μου αναγνώστη, θα κάνουμε κάτι ασυνήθιστο. Θα γιορτάσουμε. Και μάλιστα θα γιορτάσουμε κάτι δικό μου, πράγμα που σημαίνει ότι θα χρειαστεί να ανεχτείς μια γενναία δόση περιαυτολογίας, αυτοθαυμασμού, προσωπικών αναμνήσεων και πιθανότατα μερικές εκδηλώσεις μεγαλείου που υπό κανονικές συνθήκες θα δικαιολογούσαν την παρέμβαση ειδικού.

Σήμερα ολοκλήρωσα ένα εγχείρημα που, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, πορευόμουν μαζί του επί σχεδόν δέκα χρόνια. Όχι επειδή έγραφα ασταμάτητα τον ίδιο κώδικα επί μία δεκαετία, αλλά επειδή το πράγμα ζούσε μαζί μου, άλλαζε μαζί μου, εξελισσόταν μαζί με την τεχνολογία και απαιτούσε συνεχώς την προσοχή μου. Ήταν από εκείνα τα προσωπικά projects που ξεκινούν ως μια λογική απόφαση και κάποια στιγμή αποκτούν δική τους προσωπικότητα, απαιτήσεις και μια αξιοσημείωτη ικανότητα να σου καταστρέφουν τα Σαββατοκύριακα.

Το εντυπωσιακότερο είναι ότι όλα αυτά τα χρόνια σχεδόν κανείς δεν ήξερε τι ακριβώς έφτιαχνα. Εγώ ήξερα, φυσικά, αν και μερικές φορές είχα κι εγώ τις αμφιβολίες μου. Η Βίκυ είχε καταλάβει περίπου το δέκα τοις εκατό, ποσοστό που, λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν είχε καμία υποχρέωση να παρακολουθεί τις τεχνικές μου εμμονές, το θεωρώ εξαιρετική επίδοση. Οι υπόλοιποι έβλεπαν τις ιστοσελίδες που λειτουργούσαν και, δικαιολογημένα, δεν είχαν κανέναν ιδιαίτερο λόγο να ενδιαφερθούν για τη μηχανή που κρυβόταν από πίσω.

Μέχρι σήμερα.

Στις 6 Νοεμβρίου 2026, λοιπόν, αποφάσισα ότι αρκετά το κρατήσαμε μυστικό το μαγαζί. Έχει έρθει η ώρα να ανάψουμε τα φώτα, να ανοίξουμε τις πόρτες και να παρουσιάσω επισήμως κάτι που αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προσωπικά μου δημιουργήματα.

Κυρίες, κύριοι και όσοι μπήκατε εδώ κατά λάθος ψάχνοντας κάτι εντελώς διαφορετικό, σας παρουσιάζω το

VerdinCore

Το έφτιαξα εγώ. Με τα χεράκια μου, το πληκτρολόγιό μου, τα νεύρα μου και ένα αξιοσημείωτο μέρος του ελεύθερου χρόνου μου.

Παρακαλώ, συγκρατήστε τα χειροκροτήματα. Οι γείτονες δεν έχουν ενημερωθεί.

Για ποιο πράγμα πανηγυρίζουμε ακριβώς;

Το VerdinCore είναι ένα Content Management System, δηλαδή ένα σύστημα διαχείρισης περιεχομένου. Με απλά λόγια, είναι το λογισμικό που βρίσκεται πίσω από μια ιστοσελίδα και σου επιτρέπει να δημιουργείς, να οργανώνεις, να δημοσιεύεις και να διαχειρίζεσαι όσα βλέπει τελικά ο επισκέπτης.

Ξέρω τι σκέφτεσαι. «Ρε φίλε, έφτιαξες άλλο ένα CMS; Δεν μας έφταναν τα υπόλοιπα;». Πρόκειται για απολύτως λογική αντίδραση. Αν υπήρχε διεθνής οργανισμός προστασίας της ανθρωπότητας από την ανεξέλεγκτη παραγωγή CMS, πιθανότατα θα είχε ήδη εκδώσει ένταλμα σύλληψής μου.

Γιατί να φτιάξει κάποιος ακόμη ένα σύστημα όταν υπάρχουν ήδη δεκάδες γνωστές λύσεις και εκατοντάδες λιγότερο γνωστές; Γιατί να μην εγκαταστήσει κάτι έτοιμο, να επιλέξει ένα όμορφο theme, να προσθέσει τα απαραίτητα plugins και να συνεχίσει τη ζωή του σαν φυσιολογικός άνθρωπος;

Η σύντομη απάντηση είναι ότι μπορούσα.

Η λίγο μακροσκελέστερη είναι ότι ήθελα να φτιάξω κάτι που θα ανταποκρινόταν ακριβώς στον τρόπο με τον οποίο εγώ αντιλαμβάνομαι τη δημιουργία και τη λειτουργία μιας ιστοσελίδας. Χωρίς να εξαρτώμαι από τις αποφάσεις άλλων, χωρίς να προσαρμόζω κάθε ανάγκη στις ιδιοτροπίες ενός έτοιμου συστήματος και χωρίς να χρειάζεται να εγκαθιστώ δεκαεπτά επεκτάσεις για να πετύχω κάτι που θεωρούσα αυτονόητο.

Το 2017 ήθελα ένα CMS της προκοπής για το blog μου και δεν ήθελα Wordpress, Joomla και Drupal. Με τίποτα. Έτσι αποφάσισα να το γράψω.

Φυσικά υπέπεσα στο αρχαιότερο αμάρτημα του προγραμματιστή: υποτίμησα με εντυπωσιακή αυτοπεποίθηση το μέγεθος αυτού που επρόκειτο να αναλάβω.

Αν είχα ξέρει τότε πόση δουλειά θα ακολουθούσε, ίσως να είχα επιλέξει κάποιο έτοιμο σύστημα και να είχα αφιερώσει τον χρόνο μου σε κάτι πιο ξεκούραστο. Για παράδειγμα, στην αναστήλωση ενός μεσαιωνικού κάστρου με οδοντογλυφίδες.

2017: Η αρχή του κακού

Η ιστορία ξεκίνησε το 2017. Δεν υπήρξε κάποια ιδιαίτερη τελετή, δεν άνοιξαν σαμπάνιες και δεν συγκεντρώθηκε διοικητικό συμβούλιο για να εγκρίνει το επιχειρηματικό σχέδιο. Είχα ανάγκη από συγκεκριμένες λειτουργίες για τις ιστοσελίδες μου και αποφάσισα να τις αναπτύξω μόνος μου.

Τόσο απλά.

Ένα σύστημα για άρθρα, σελίδες, κατηγορίες, εικόνες και όλα εκείνα τα πράγματα που φαίνονται σχετικά εύκολα μέχρι να επιχειρήσεις να τα υλοποιήσεις σωστά. Στην αρχή βλέπεις ένα άρθρο και λες «ένα πεδίο τίτλου, ένα πεδίο κειμένου και ένα κουμπί δημοσίευσης». Μετά αναρωτιέσαι τι συμβαίνει αν το άρθρο είναι πρόχειρο, αν πρέπει να δημοσιευτεί αύριο, αν χρειάζεται διαφορετική εικόνα για τα κοινωνικά δίκτυα, αν πρέπει να έχει περιορισμένη πρόσβαση, αν αλλάξει η διεύθυνσή του ή αν αποφασίσεις ότι δεν θέλεις πλέον να εμφανίζεται σε μια συγκεκριμένη ενότητα.

Και κάπως έτσι, από δύο πεδία και ένα κουμπί, καταλήγεις να σχεδιάζεις ολόκληρη αρχιτεκτονική λογισμικού.

Το εξαιρετικό με τη δική μου περίπτωση ήταν ότι δεν έφτιαχνα απλώς μια εφαρμογή που θα παρέδιδα σε κάποιον άλλον και θα ξεχνούσα. Την χρησιμοποιούσα ο ίδιος. Οι ιστοσελίδες λειτουργούσαν πραγματικά, είχαν πραγματικό περιεχόμενο και απαιτούσαν καθημερινή διαχείριση. Ό,τι απόφαση έπαιρνα στον κώδικα επέστρεφε αργά ή γρήγορα και μου κοπανούσε την πόρτα.

Αν σχεδίαζα μια άβολη διαδικασία δημοσίευσης, θα την υπέμενα εγώ. Αν δημιουργούσα μια αχρείαστη πολυπλοκότητα, θα έπρεπε εγώ να τη συντηρήσω. Αν κάτι έσπαγε, δεν υπήρχε τηλεφωνικό κέντρο να εξυπηρετήσει τον αγανακτισμένο πελάτη.

Ο πελάτης ήμουν εγώ. Ο προγραμματιστής επίσης εγώ. Και ο υπεύθυνος που θα άκουγε τα παράπονα πάλι εγώ.

Μια εξαιρετικά αποτελεσματική οργανωτική δομή, αρκεί να μην έχεις πρόβλημα με τον εαυτό σου.

Το επάγγελμα και η αρρώστια

Ασχολούμαι με τους υπολογιστές και το λογισμικό εδώ και δεκαετίες. Έχω περάσει από διαφορετικές γλώσσες προγραμματισμού, λειτουργικά συστήματα, τεχνολογίες, περιβάλλοντα ανάπτυξης και επαγγελματικούς ρόλους. Έχω δουλέψει με την ανάπτυξη εφαρμογών, την ενσωμάτωση συστημάτων και τη λειτουργία πληροφοριακών υποδομών.

Όλα αυτά έχουν ένα κοινό: σου μαθαίνουν ότι υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στο «το έφτιαξα και λειτουργεί» και στο «το έφτιαξα, λειτουργεί, συνεχίζει να λειτουργεί και μπορώ να το συντηρήσω χωρίς να με αναζητά η οικογένειά μου στο Silver Alert».

Η ανάπτυξη λογισμικού έχει μια ιδιαίτερη γοητεία. Ξεκινάς με το τίποτα, μερικά αρχεία κειμένου και μια ιδέα. Δεν χρειάζεσαι εργοστάσιο, ούτε φορτηγά, ούτε αποθήκες γεμάτες πρώτες ύλες. Μπορείς να δημιουργήσεις κάτι που πριν από λίγες ώρες δεν υπήρχε και το οποίο, εφόσον το κάνεις σωστά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ανθρώπους οπουδήποτε στον πλανήτη.

Βέβαια, αυτή η δυνατότητα είναι και η κατάρα του επαγγέλματος. Επειδή μπορείς να φτιάξεις σχεδόν οτιδήποτε, χρειάζεται να αναπτύξεις ένα εξαιρετικά σημαντικό προσόν: να αντιλαμβάνεσαι τι δεν αξίζει να φτιάξεις.

Έχοντας πλέον περάσει αρκετά χρόνια μέσα σε αυτό το επάγγελμα, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το να προσθέσεις μια δυνατότητα σε ένα πρόγραμμα είναι συχνά πολύ ευκολότερο από το να αποφασίσεις συνειδητά να μην την προσθέσεις.

Το πρώτο σε κάνει να αισθάνεσαι παραγωγικός. Το δεύτερο απαιτεί να σκέφτεσαι.

Κι επειδή η σκέψη κουράζει, η βιομηχανία έχει γεμίσει με εφαρμογές που διαθέτουν 14 τρόπους να κάνεις μια δουλειά η οποία κανονικά θα έπρεπε να απαιτεί ένα κουμπί.

Στο VerdinCore έχω πετάξει περισσότερες ιδέες απ' όσες τελικά υλοποίησα. Όχι επειδή δεν μπορούσα να τις κατασκευάσω, αλλά επειδή, αφού εξέταζα ποιον εξυπηρετούν, πόσο συχνά χρειάζονται και τι πολυπλοκότητα θα προκαλούσαν, κατέληγα ότι δεν άξιζαν τον κόπο.

Είναι μια φιλοσοφία που απέκτησα σταδιακά. Και δεν ισχυρίζομαι ότι την εφάρμοσα πάντα με επιτυχία. Έχω φτιάξει κι εγώ τις δικές μου ωραιότατες τεχνολογικές ανοησίες, έχω ενθουσιαστεί με πράγματα που αργότερα αποδείχθηκαν άχρηστα και έχω αφαιρέσει λειτουργίες που κάποτε θεωρούσα απαραίτητες.

Το σημαντικό είναι ότι έμαθα κάτι από αυτές.

Δέκα χρόνια χωρίς να τελειώνει ποτέ

Όποιος έχει ασχοληθεί με ένα σοβαρό προσωπικό project γνωρίζει μια βασική αλήθεια: δεν υπάρχει εκείνη η μαγική στιγμή που κάθεσαι στην καρέκλα, κοιτάζεις τον κώδικα και λες «τέλος, δεν υπάρχει τίποτε άλλο να κάνω».

Αν υπάρχει, δεν την έχω συναντήσει.

Υπάρχει πάντα μια βελτίωση που μπορείς να κάνεις, μια λειτουργία που χρειάζεται ανασχεδιασμό, μια καινούργια τεχνολογία που προσφέρει κάτι καλύτερο ή μια παλιά απόφαση που ξαφνικά δεν σου φαίνεται τόσο έξυπνη όσο όταν την πήρες.

Αλλάζει και ο ίδιος ο άνθρωπος που γράφει το λογισμικό. Αυτό που θεωρούσα εξαιρετική λύση το 2017 μπορεί σήμερα να το κοιτάζω και να αναρωτιέμαι τι ακριβώς είχα πιει εκείνη την ημέρα. Οι απαιτήσεις αλλάζουν, η εμπειρία μεγαλώνει, η τεχνολογία προχωρά και μαζί της πρέπει να προχωρούν και τα εργαλεία που χρησιμοποιείς.

Έτσι το VerdinCore δεν έμεινε ποτέ ακίνητο. Δεν ήταν ένα πρόγραμμα που έγραψα πριν από χρόνια, έκλεισα σε ένα συρτάρι και αποφάσισα τώρα να το παρουσιάσω ως καινούργιο. Ήταν ένα σύστημα σε συνεχή πραγματική χρήση, με όλες τις δοκιμές, τις διορθώσεις και τις αναθεωρήσεις που συνεπάγεται αυτό.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο στοιχείο ολόκληρης της ιστορίας. Δεν χρειάστηκε να επινοήσω υποθετικά σενάρια για το πώς θα χρησιμοποιούσε κάποιος το λογισμικό. Το χρησιμοποιούσα ήδη. Έγραφα άρθρα, δημοσίευα σελίδες, οργάνωνα περιεχόμενο, διαχειριζόμουν εικόνες και έβλεπα καθημερινά πού υπήρχαν δυσκολίες.

Αν κάτι ήταν κακοσχεδιασμένο, μου χαλούσε τη δική μου ημέρα.

Και πίστεψέ με, είμαι εξαιρετικά απαιτητικός πελάτης. Ιδίως όταν ο υπεύθυνος για τις ατέλειες είμαι πάλι εγώ.

Κάτω από το καπό

Επειδή ξέρω ότι ανάμεσα στους αναγνώστες υπάρχουν και άνθρωποι που αγαπούν την τεχνολογία, θα δώσω μερικές πληροφορίες. Οι υπόλοιποι μπορείτε να προσπεράσετε αυτή την ενότητα χωρίς τύψεις. Δεν θα σας εξετάσω στο τέλος.

Το VerdinCore βασίζεται στην PHP και στο CodeIgniter, χρησιμοποιεί σχεσιακή βάση δεδομένων, σύγχρονες τεχνολογίες για το frontend και έναν επεξεργαστή περιεχομένου που έχω προσαρμόσει στις ανάγκες του συστήματος. Διαθέτει μηχανισμούς δημοσίευσης, διαχείρισης εικόνων, θεμάτων εμφάνισης, δικαιωμάτων πρόσβασης, caching, αναλυτικών στοιχείων και διάφορες λειτουργίες αυτοματισμού.

Αλλά αυτά είναι απλώς τα υλικά.

Το γεγονός ότι μια εφαρμογή χρησιμοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες δεν σημαίνει από μόνο του ότι είναι καλή. Μπορώ να σου δώσω μια σακούλα με τα ακριβότερα εξαρτήματα της αγοράς και να σε διαβεβαιώσω ότι περιέχει όλα όσα χρειάζονται για να κατασκευάσεις μια Ferrari. Αυτό δεν σημαίνει ότι, αν τα ρίξεις από το μπαλκόνι, θα προσγειωθεί ένα ιταλικό σπορ αυτοκίνητο στο πεζοδρόμιο.

Η ουσία βρίσκεται στο πώς συνεργάζονται τα επιμέρους στοιχεία.

Στο VerdinCore με απασχολεί ιδιαίτερα η συνέπεια. Θέλω ο χρήστης να καταλαβαίνει πώς λειτουργεί το περιβάλλον του, να μην αναγκάζεται να θυμάται διαφορετικούς κανόνες για παρόμοιες ενέργειες και να μπορεί να ολοκληρώσει τη δουλειά του χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζει τι συμβαίνει πίσω από την οθόνη.

Και βέβαια θέλω να λειτουργεί γρήγορα. Όχι επειδή μου αρέσει να κυνηγάω εντυπωσιακά benchmarks, αλλά επειδή θεωρώ εξοργιστικό να χρειάζεται ένας σύγχρονος υπολογιστής περισσότερη ώρα για να εμφανίσει ένα άρθρο απ' όση χρειαζόταν κάποτε ένας παλιός για να φορτώσει ολόκληρο πρόγραμμα από δισκέτα.

Αυτή είναι μια προσωπική εμμονή που δεν σκοπεύω να θεραπεύσω.

Το ωραιότερο κομμάτι: Το χρησιμοποιώ ο ίδιος

Υπάρχει κάτι σχεδόν κωμικό στο να κατασκευάζεις ένα σύστημα διαχείρισης περιεχομένου και ταυτόχρονα να είσαι ο άνθρωπος που γράφει το περιεχόμενο.

Το πρωί μπορεί να δουλεύω πάνω σε μια λειτουργία δημοσίευσης και το βράδυ να κάθομαι να γράψω ένα άρθρο για την πολιτική, την τεχνολογία, την καθημερινότητα ή κάποια καινούργια ανθρώπινη ανοησία που αξίζει να καταγραφεί για τις επόμενες γενιές.

Αν το περιβάλλον σύνταξης είναι ενοχλητικό, το καταλαβαίνω αμέσως. Αν οι εικόνες δεν εμφανίζονται σωστά, το βλέπω. Αν ένα χαρακτηριστικό που θεωρούσα χρήσιμο καταλήγει να μου τρώει χρόνο, αργά ή γρήγορα θα το διορθώσω ή θα το πετάξω.

Το Tomgineer που διαβάζεις αυτή τη στιγμή λειτουργεί με το VerdinCore.

Το ίδιο και άλλες ιστοσελίδες μου, όπως το προσωπικό μου portfolio, το Lincotic και η παρουσία της Verdin Dynamics. Δεν μιλάμε λοιπόν για μια ωραία εφαρμογή που τρέχει μόνο στον υπολογιστή του δημιουργού της. Το σύστημα βρίσκεται ήδη πίσω από πραγματικές ιστοσελίδες, με πραγματικό περιεχόμενο και πραγματικούς επισκέπτες.

Αν μάλιστα παρατήρησες κάποια αλλαγή στην εμφάνιση ή στη λειτουργία του blog τους τελευταίους μήνες, υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες να είδες ένα κομμάτι αυτής της εξέλιξης στην πράξη.

Όταν λοιπόν γράφω ότι έχω φτιάξει κάτι για να το χρησιμοποιώ, το εννοώ κυριολεκτικά.

Και ναι, φυσικά, έχω υπάρξει και εκείνος ο ηλίθιος χρήστης που πατάει κάτι που δεν έπρεπε, καταφέρνει να χαλάσει μια απολύτως φυσιολογική διαδικασία και μετά αναρωτιέται ποιος ανεγκέφαλος σχεδίασε έτσι το σύστημα.

Συνήθως θυμάμαι ποιος ήταν πριν προλάβω να ξεστομίσω τη βρισιά.

Η μεγάλη απόφαση

Κάποια στιγμή μέσα στο 2026 άρχισε να ωριμάζει μια διαφορετική σκέψη. Το σύστημα είχε πλέον αρκετή λειτουργικότητα, αρκετή εμπειρία πίσω του και αρκετή πραγματική χρήση ώστε να μην υπάρχει λόγος να παραμένει σχεδόν αόρατο.

Γιατί να μην το παρουσιάσω δημόσια;

Δεν εννοώ να δημοσιεύσω απλώς μερικά screenshots και να γράψω «κοιτάξτε τι ωραίο που είναι». Αυτό θα ήταν εύκολο και, μεταξύ μας, λίγο γελοίο έπειτα από τόσα χρόνια.

Ήθελα να μπορεί κάποιος που δεν με γνωρίζει να επισκεφθεί μια ιστοσελίδα και να καταλάβει τι ακριβώς είναι το VerdinCore. Πώς λειτουργεί, τι δυνατότητες προσφέρει, ποια είναι η αρχιτεκτονική του, ποιες αποφάσεις βρίσκονται πίσω από τον σχεδιασμό του και ποιος άνθρωπος το δημιούργησε.

Με άλλα λόγια, ήθελα να πάψω να είμαι ο μοναδικός άνθρωπος στον κόσμο που γνωρίζει ολόκληρη την ιστορία.

Και κάπως έτσι ξεκίνησε το τελευταίο μεγάλο κομμάτι της δουλειάς: η δημόσια παρουσίαση.

Αν νομίζεις ότι αυτό σημαίνει να αγοράσεις ένα domain, να βάλεις ένα λογότυπο και να γράψεις δύο παραγράφους, θα σε απογοητεύσω. Τουλάχιστον αν θέλεις να παρουσιάσεις κάτι με σοβαρότητα και όχι να γεμίσεις άλλη μία διεύθυνση του διαδικτύου με γενικόλογες υποσχέσεις.

Έπρεπε να εξετάσω τι πραγματικά διαθέτει το σύστημα, τι βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, τι είναι εσωτερική λειτουργία, τι αξίζει να παρουσιάσω και με ποια σειρά. Έπρεπε να οργανώσω την τεκμηρίωση, να γράψω δεκάδες κείμενα, να εξηγήσω τεχνικές επιλογές με τρόπο κατανοητό και σε κάποιον που δεν έχει περάσει τη μισή ζωή του μπροστά σε έναν editor.

Και έπρεπε, επιτέλους, να κοιτάξω το ίδιο το προϊόν από τη σκοπιά ενός ξένου.

Πράγμα πολύ δυσκολότερο απ' όσο ακούγεται.

Τριάντα τέσσερις σελίδες για ένα πρόγραμμα που γνώριζα μόνο εγώ

Η δημόσια παρουσίαση του VerdinCore δεν έγινε πατώντας ένα μαγικό κουμπί. Έπρεπε πρώτα να μετατρέψω σχεδόν δέκα χρόνια προσωπικής γνώσης και εμπειρίας σε κάτι που θα μπορούσε να καταλάβει ένας εντελώς άγνωστος άνθρωπος. Και αυτό αποδείχθηκε ένα ξεχωριστό εγχείρημα, σχεδόν τόσο απαιτητικό όσο ορισμένα από τα τεχνικά προβλήματα που είχα αντιμετωπίσει κατά την ανάπτυξη του ίδιου του συστήματος.

Έπρεπε να οργανώσω το υλικό σε μια λογική δομή, με ξεχωριστές ενότητες για το προϊόν, τη διαχείριση περιεχομένου, τη δημοσίευση, την αρχιτεκτονική, τη συντήρηση και τους πρακτικούς οδηγούς. Να εξηγήσω όχι μόνο τι κάνει κάθε λειτουργία, αλλά και γιατί υπάρχει, πώς συνεργάζεται με τις υπόλοιπες και σε ποιες περιπτώσεις έχει πραγματική χρησιμότητα. Και φυσικά να παρουσιάσω και τη φιλοσοφία πίσω από τις αποφάσεις μου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που με οδήγησαν να μην υλοποιήσω ορισμένα χαρακτηριστικά.

Το αποτέλεσμα; 34 δημοσιευμένες σελίδες με συνολικά 35.557 λέξεις. Και όταν λέω σελίδες, δεν εννοώ τα συνηθισμένα διαδικτυακά αρθράκια των τριακοσίων λέξεων, με πέντε παραγράφους γενικολογίας και μια εντυπωσιακή φωτογραφία για να γεμίζει ο χώρος. Μιλάμε για κανονικές, αναλυτικές σελίδες τεκμηρίωσης, που αρκετές αντιστοιχούν σε τρεις ή τέσσερις σελίδες Α4 η καθεμία. Αν το υλικό εκτυπωνόταν, θα μπορούσε άνετα να σχηματίσει έναν αξιοπρεπέστατο τόμο. Το ίδιο το VerdinCore υπολογίζει ότι έχω γράψει περίπου το 40% ενός βιβλίου των 80.000 λέξεων. Προφανώς, επειδή δεν μου έφτανε που έφτιαξα το λογισμικό, αποφάσισα να γράψω και το εγχειρίδιο της ζωής του.

Και δεν σταμάτησα στα κείμενα. Έπρεπε να δημιουργήσω εικόνες, πραγματικά screenshots του περιβάλλοντος διαχείρισης, συνθέσεις που παρουσιάζουν διαφορετικές λειτουργίες, καθώς και αναλυτικά διαγράμματα που εξηγούν τις διαδικασίες δημοσίευσης, την αρχιτεκτονική, την επεξεργασία εικόνων, το caching και διάφορους άλλους μηχανισμούς. Η βιβλιοθήκη του συγκεκριμένου site έχει φτάσει ήδη τα 118 ενεργά αρχεία πολυμέσων. Κι επειδή μια απλή εικόνα με τρία κουτάκια και δύο βελάκια μου φαινόταν υπερβολικά συνηθισμένη, αποφάσισα να αποδώσω αρκετά από τα διαγράμματα σαν πραγματικές φωτογραφίες φυσικών πινάκων, με χαρτιά, πινέζες, καλώδια, σκιές και υλικά. Με λίγα λόγια, δεν μου έφτανε που έπρεπε να εξηγήσω πώς λειτουργεί το λογισμικό. Έπρεπε να στήσω και εικονική έκθεση βιομηχανικού σχεδιασμού.

Φυσικά, όλα αυτά πέρασαν από αλλεπάλληλες διορθώσεις. Εικόνες που δεν είχαν το σωστό κάδρο, διαγράμματα που χρειάζονταν ανασχεδιασμό, screenshots που έπρεπε να αντικατασταθούν, κείμενα που επαναλάμβαναν τις ίδιες πληροφορίες και σελίδες που δεν έδεναν αισθητικά με τις υπόλοιπες. Υπήρξαν στιγμές που αφιέρωσα περισσότερη ώρα για να διορθώσω μια οπτική λεπτομέρεια απ' όση θα χρειαζόμουν για να υλοποιήσω μια μικρή λειτουργία στον κώδικα. Υπήρξαν και στιγμές που άλλαζα κάτι, το κοιτούσα, δεν μου άρεσε, το ξανάλλαζα και τελικά επέστρεφα σχεδόν εκεί από όπου είχα ξεκινήσει. Μια δημιουργική διαδικασία που ένας ψυχίατρος θα χαρακτήριζε ενδεχομένως ανησυχητική, ενώ εγώ επιμένω να την αποκαλώ ποιοτικό έλεγχο.

Το σημαντικότερο, όμως, ήταν να μη μετατραπεί όλη αυτή η δουλειά σε μια τεράστια διαφημιστική μπούρδα. Δεν ήθελα τριάντα τέσσερις διαφορετικές εκδοχές του «καλωσορίσατε στην επαναστατική μας πλατφόρμα που μεταμορφώνει το ψηφιακό σας ταξίδι». Ήθελα πραγματικές πληροφορίες, ακριβείς περιγραφές και ειλικρίνεια για το τι προσφέρει σήμερα το VerdinCore. Χωρίς να παρουσιάζω μελλοντικές ιδέες ως ολοκληρωμένες λειτουργίες και χωρίς να βαφτίζω κάθε συνηθισμένη τεχνική δυνατότητα «καινοτομία που αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού».

Σιγά σιγά, λοιπόν, το υλικό άρχισε να αποκτά τη μορφή που ήθελα. Οι σελίδες συνδέθηκαν μεταξύ τους, τα διαγράμματα άρχισαν να εξηγούν όσα θα απαιτούσαν ολόκληρες παραγράφους, οι εικόνες έδωσαν οπτική υπόσταση στο προϊόν και η αρχική σελίδα μετατράπηκε από μια απλή είσοδο σε μια ολοκληρωμένη παρουσίαση. Πρόσθεσα ακόμη και μια προσωπική ενότητα, όπου εξηγώ ποιος βρίσκεται πίσω από το VerdinCore και γιατί αποφάσισα να ασχοληθώ με αυτό.

Και κάπου εκεί συνειδητοποίησα ότι είχε συμβεί κάτι πραγματικά σημαντικό. Ένα έργο που επί σχεδόν δέκα χρόνια υπήρχε κυρίως μέσα στο κεφάλι μου, στον κώδικα και στις ιστοσελίδες μου, είχε αποκτήσει επιτέλους τη δική του δημόσια φωνή. Μπορούσε πλέον να εξηγήσει μόνο του τι είναι, πώς λειτουργεί και γιατί υπάρχει, χωρίς να χρειάζεται να κάθομαι δίπλα στον επισκέπτη και να του κάνω τρίωρη παρουσίαση.

Αυτό, για μένα, ήταν το πραγματικό επίτευγμα. Όχι ότι έγραψα 35.557 λέξεις ή ότι συγκέντρωσα 118 αρχεία πολυμέσων. Αλλά ότι κατάφερα επιτέλους να μετατρέψω δέκα χρόνια δουλειάς σε κάτι που μπορεί να γνωρίσει, να εξετάσει και να αξιολογήσει οποιοσδήποτε.

Και, το κυριότερο, χωρίς να χρειάζεται να με πάρει πρώτα τηλέφωνο για να του εξηγήσω τι διάολο έφτιαχνα όλα αυτά τα χρόνια.

Όχι, δεν ίδρυσα τη νέα Microsoft

Σε αυτό το σημείο οφείλω να ξεκαθαρίσω κάτι, γιατί ζούμε στην εποχή που κάποιος κατασκευάζει μια εφαρμογή για να θυμάται πότε πρέπει να ποτίσει τον βασιλικό του και την επόμενη ημέρα παρουσιάζεται στο LinkedIn ως Founder, CEO, Chief Visionary Officer και Disruptive Entrepreneur.

Το VerdinCore είναι ένα ανεξάρτητο προϊόν λογισμικού που αναπτύσσω εγώ. Δεν υπάρχει κάποιος φανταστικός στρατός από εκατοντάδες προγραμματιστές, ούτε πολυώροφο κτίριο με γυάλινα γραφεία και τραπέζια πινγκ πονγκ, ούτε επενδυτής που με κυνηγάει να μου δώσει σαράντα εκατομμύρια επειδή ανακάλυψα τον τροχό.

Και δεν έχω καμία διάθεση να προσποιηθώ ότι υπάρχουν.

Η Verdin Dynamics είναι το όνομα κάτω από το οποίο παρουσιάζω αυτή την τεχνολογική δραστηριότητα και το VerdinCore είναι το προϊόν. Είναι ιδιόκτητο λογισμικό, όχι ένα open-source project που μπορεί ο καθένας να κατεβάσει και να εγκαταστήσει ελεύθερα. Το αν, πώς και σε ποια μορφή θα αξιοποιηθεί ευρύτερα είναι μια συζήτηση που τώρα αρχίζει.

Αν κάποιος ενδιαφερθεί πραγματικά, μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μου. Αν κάποιος θέλει να μάθει περισσότερα, υπάρχουν πλέον οι πληροφορίες. Αν κάποιος θεωρεί ότι δεν του χρειάζεται, απολύτως σεβαστό. Ούτε εγώ χρειάζομαι όλα τα προϊόντα που κυκλοφορούν στον πλανήτη, παρότι μερικές φορές η συλλογή μου από ηλεκτρονικά εξαρτήματα δίνει την αντίθετη εντύπωση.

Δεν υπόσχομαι ότι το VerdinCore είναι η καλύτερη λύση για όλους. Δεν είναι. Καμία σοβαρή λύση δεν είναι η καλύτερη για όλους.

Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι έχει πίσω του πραγματική δουλειά, πραγματική χρήση, αρκετές λανθασμένες αποφάσεις που διορθώθηκαν και μια ολόκληρη σειρά από επιλογές που μπορώ πλέον να εξηγήσω δημόσια.

Για μένα αυτό έχει μεγαλύτερη αξία από οποιοδήποτε διαφημιστικό σύνθημα.

Η τεχνητή νοημοσύνη και ο μηχανικός που δεν εξαφανίστηκε

Επειδή βρισκόμαστε στο 2026 και πλέον ο κόσμος πιστεύει ότι οτιδήποτε εμφανίζεται σε οθόνη έχει φτιαχτεί από κάποιο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, ας ξεκαθαρίσουμε και αυτό το ζήτημα.

Ναι, χρησιμοποιώ εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Και μάλιστα πολύ. Στον προγραμματισμό, στην επεξεργασία ιδεών, στην τεκμηρίωση, στην παραγωγή οπτικού υλικού και σε διάφορες εργασίες όπου μπορούν να προσφέρουν πραγματική βοήθεια.

Δεν ντρέπομαι γι' αυτό. Αντιθέτως, θεωρώ αστείο να διαθέτεις ένα ισχυρό εργαλείο και να αρνείσαι να το χρησιμοποιήσεις επειδή κάποιος αποφάσισε ότι η αυθεντικότητα μετριέται με τον αριθμό των ωρών που υποφέρεις μπροστά σε ένα πληκτρολόγιο.

Αλλά το VerdinCore δεν εμφανίστηκε ξαφνικά επειδή έγραψα «φτιάξε μου ένα CMS» σε κάποιο παράθυρο συνομιλίας. Η ιστορία του ξεκίνησε το 2017, πολύ πριν η σημερινή γενιά αυτών των εργαλείων γίνει μέρος της καθημερινότητας.

Και η τεχνητή νοημοσύνη, όσο χρήσιμη κι αν είναι, δεν υποκαθιστά την ευθύνη για το τελικό αποτέλεσμα. Μπορεί να προτείνει κώδικα, να βοηθήσει στην ανάλυση ενός προβλήματος ή να επιταχύνει εργασίες. Δεν είναι όμως εκείνη που αποφασίζει ποιο προϊόν θέλεις να φτιάξεις, πώς πρέπει να συμπεριφέρεται και ποιες επιλογές είσαι διατεθειμένος να συντηρείς για τα επόμενα χρόνια.

Αν ένα εργαλείο μου γλιτώνει δύο ώρες από μια επαναλαμβανόμενη εργασία, θα το χρησιμοποιήσω με μεγάλη ευχαρίστηση. Έχω ήδη ξοδέψει αρκετές χιλιάδες ώρες στη ζωή μου γράφοντας κώδικα και δεν αισθάνομαι καμία υποχρέωση να αποδείξω την αξία μου πληκτρολογώντας περισσότερους χαρακτήρες από όσους χρειάζεται.

Άλλωστε, αν η ποσότητα πληκτρολόγησης ήταν απόδειξη ευφυΐας, οι χειριστές τηλεγραφείων θα είχαν κατακτήσει τον πλανήτη.

Η παράξενη στιγμή που πατάς Publish

Και φτάνουμε στο σήμερα.

Έπειτα από όλα αυτά τα χρόνια, βρέθηκα μπροστά σε μια ιστοσελίδα που μπορούσε επιτέλους να παρουσιάσει ολοκληρωμένα αυτό που μέχρι χθες γνώριζα σχεδόν αποκλειστικά εγώ.

Όνομα, λογότυπο, περιγραφή, τεκμηρίωση, πραγματικά παραδείγματα, ιστορία, αρχιτεκτονική, οδηγίες. Ακόμη και σελίδες που εξηγούν ποιος είμαι και πώς μπορεί κάποιος να επικοινωνήσει μαζί μου.

Ακούγεται απλό όταν το απαριθμείς. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι σαν να περνάς χρόνια κατασκευάζοντας κάτι στο εργαστήριό σου και μια ημέρα να σηκώνεις επιτέλους τα ρολά για να το δείξεις στους περαστικούς.

Μόνο που στο δικό μου εργαστήριο δεν υπάρχουν ξύλα, μέταλλα και εργαλειομηχανές. Υπάρχουν αμέτρητα αρχεία, βάσεις δεδομένων, κώδικας, γραφικά, σχέδια και ένας ιδιοκτήτης που θεωρεί φυσιολογικό να αφιερώνει μισή ώρα για να μετακινήσει ένα στοιχείο της οθόνης κατά τέσσερα pixels.

Κάποια στιγμή κοιτάζεις το τελικό αποτέλεσμα και συνειδητοποιείς ότι δεν έχεις πλέον να κρύψεις τίποτε πίσω από το «δεν είναι ακόμη έτοιμο».

Όχι επειδή δεν υπάρχουν άλλες βελτιώσεις. Πάντα θα υπάρχουν. Αλλά επειδή το προϊόν έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου μπορείς να το παρουσιάσεις με αξιοπρέπεια και να αφήσεις έναν άγνωστο να σχηματίσει τη δική του γνώμη.

Και εκεί είναι που η υπόθεση αποκτά άλλη διάσταση.

Για πρώτη φορά δεν χρειάζεται να εξηγώ επί μισή ώρα σε κάποιον τι ακριβώς έφτιαχνα όλα αυτά τα χρόνια. Μπορώ απλώς να του δώσω μια διεύθυνση.

verdincore.com

Τόσο απλό. Και ταυτόχρονα τόσο σπουδαίο για μένα.

Και τώρα τι; Θα γίνουμε εκατομμυριούχοι;

Εδώ αρχίζει το δεύτερο μέρος της ιστορίας, για το οποίο, προς το παρόν, γνωρίζω περίπου όσα γνωρίζει και ο αναγνώστης.

Τίποτα.

Δεν ξέρω πόσοι άνθρωποι θα επισκεφθούν το site. Δεν ξέρω αν κάποιος θα ενδιαφερθεί επαγγελματικά, αν θα προκύψει συνεργασία ή αν τελικά το VerdinCore θα παραμείνει κυρίως το σύστημα πάνω στο οποίο λειτουργούν οι δικές μου ιστοσελίδες.

Φυσικά θα ήθελα να υπάρξει ενδιαφέρον. Δεν έκανα όλη αυτή τη δουλειά επειδή με διακατέχει ένα ανεξήγητο πάθος για τη δημιουργία επιπλέον υποχρεώσεων. Θα ήταν υπέροχο να διαπιστώσω ότι οι ανάγκες που προσπάθησα να καλύψω είναι κοινές και σε άλλους ανθρώπους. Θα ήταν ακόμη καλύτερο να μετατραπεί κάποια στιγμή αυτή η προσπάθεια και σε οικονομική δραστηριότητα.

Δεν έχω όμως την παραμικρή διάθεση να βαφτίσω την επιθυμία πρόβλεψη.

Το διαδίκτυο είναι γεμάτο υπέροχα προϊόντα που δεν απέκτησαν ποτέ την αναγνώριση που άξιζαν και μετριότατα προϊόντα που κατάφεραν να γίνουν παγκόσμιες επιτυχίες. Η τεχνική ποιότητα είναι σημαντική, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση εμπορικής επιτυχίας.

Υπάρχουν χιλιάδες άλλοι παράγοντες. Η αγορά, η συγκυρία, η προβολή, οι ανάγκες των πελατών, η δυνατότητα υποστήριξης, το επιχειρηματικό μοντέλο και φυσικά η τύχη, την οποία οι επιτυχημένοι τείνουν να αναφέρουν πολύ λιγότερο από την προσωπική τους διορατικότητα.

Αν αύριο ανοίξω το email μου και βρω μήνυμα από κάποιον που ενδιαφέρεται σοβαρά, θα χαρώ. Αν δεν βρω τίποτα, πάλι θα έχω κερδίσει κάτι σημαντικό.

Θα έχω βγάλει από το κεφάλι μου και από τον σκληρό δίσκο μου ένα ολόκληρο έργο και θα το έχω παρουσιάσει στον κόσμο.

Αυτό δεν είναι μικρό πράγμα.

Η δική μου μικρή προσωπική γιορτή

Δεν συνηθίζω να αντιμετωπίζω κάθε προσωπικό επίτευγμα σαν ιστορικό γεγονός. Έχω περάσει αρκετά χρόνια στον χώρο της τεχνολογίας ώστε να γνωρίζω πόσο γρήγορα ξεχνιούνται ακόμη και πράγματα που κάποτε θεωρούνταν σπουδαία. Έχω δει γλώσσες προγραμματισμού να εμφανίζονται ως το μέλλον της ανθρωπότητας και λίγα χρόνια αργότερα να τις θυμούνται μόνο οι δημιουργοί τους και τρεις δυστυχισμένοι διαχειριστές παλαιών συστημάτων.

Δεν είμαι αφελής. Το VerdinCore δεν πρόκειται να αλλάξει την πορεία του ανθρώπινου πολιτισμού. Το πιθανότερο είναι ότι το σύμπαν θα συνεχίσει να διαστέλλεται με την ίδια αδιαφορία που επιδεικνύει εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια απέναντι στα προσωπικά μου επιτεύγματα.

Αλλά δεν χρειάζεται να αλλάξεις τον κόσμο για να έχει νόημα κάτι που έφτιαξες.

Υπάρχουν πράγματα που αξίζουν επειδή δοκίμασες τις δυνάμεις σου. Επειδή έμαθες, απέτυχες, βελτιώθηκες και συνέχισες. Επειδή πήρες μια ιδέα και της έδωσες πραγματική μορφή. Επειδή δεν εγκατέλειψες όταν εμφανίστηκαν οι πρώτες δυσκολίες, ούτε όταν οι δυσκολίες απέκτησαν δικές τους δυσκολίες και άρχισαν να αναπαράγονται ανεξέλεγκτα.

Για μένα το VerdinCore είναι ένα τέτοιο έργο.

Και υπάρχει κάτι ακόμη που κάνει τη σημερινή ημέρα ιδιαίτερη. Σε μια εποχή όπου τα πάντα πρέπει να γίνονται γρήγορα, όπου κάθε ιδέα οφείλει να μετατρέπεται σε startup και κάθε startup πρέπει να υπόσχεται εκθετική ανάπτυξη μέχρι την επόμενη Τρίτη, εγώ παρουσιάζω κάτι που χρειάστηκε χρόνια.

Χωρίς να μου το ζητήσει κανείς. Χωρίς να υπάρχει κάποια εγγύηση ανταμοιβής. Χωρίς να ξέρω αν θα ενδιαφερθεί ποτέ ένας άνθρωπος πέρα από εμένα.

Απλώς επειδή ήθελα να το φτιάξω.

Μπορεί να είναι μια ανόητη επιλογή. Μπορεί να είναι μια θαυμάσια επιλογή. Το πιθανότερο είναι ότι, όπως συμβαίνει συνήθως στη ζωή, είναι λίγο κι από τα δύο.

Αλλά είναι δική μου.

Και μια κουβέντα για όποιον φτιάχνει κάτι δικό του

Αν υπάρχει κάποιος που διαβάζει αυτές τις γραμμές και ασχολείται με ένα προσωπικό project, είτε πρόκειται για λογισμικό, είτε για ένα βιβλίο, είτε για μουσική, είτε για οτιδήποτε άλλο, θα ήθελα να του πω κάτι.

Μην περιμένεις να γίνει τέλειο.

Δεν εννοώ να παρουσιάζεις πρόχειρες δουλειές ή να αδιαφορείς για την ποιότητα. Εννοώ να αναγνωρίζεις κάποια στιγμή τη διαφορά ανάμεσα στην ουσιαστική βελτίωση και στην ατελείωτη αναβολή που μεταμφιέζεται σε τελειομανία.

Αυτό είναι ένα μάθημα που χρειάστηκε να πάρω κι εγώ. Και ίσως το σημαντικότερο από όλα όσα μου δίδαξε αυτή η ιστορία.

Πάντα μπορείς να βρεις έναν λόγο για να καθυστερήσεις. Να διορθώσεις ακόμη μια λεπτομέρεια, να ξαναγράψεις μια παράγραφο, να αλλάξεις το χρώμα ενός κουμπιού, να προσθέσεις μια λειτουργία ή να περιμένεις την επόμενη έκδοση κάποιας βιβλιοθήκης.

Κάποτε, όμως, πρέπει να αποφασίσεις ότι το έργο σου είναι αρκετά ώριμο για να συναντήσει τον κόσμο.

Ειδάλλως κινδυνεύεις να περάσεις ολόκληρη τη ζωή σου προετοιμάζοντας μια πρεμιέρα στην οποία δεν θα προσκαλέσεις ποτέ θεατές.

Σήμερα, λοιπόν, κερνάει το κατάστημα

Και κάπου εδώ ολοκληρώνεται το πανηγυρικό διάγγελμα. Έχουν ήδη τοποθετηθεί τα παράσημα, η μπάντα έχει παίξει τον εθνικό ύμνο του PHP και οι επίσημοι προσκεκλημένοι έχουν αρχίσει να αποχωρούν διακριτικά αναζητώντας κάπου να φάνε.

Αν έχεις την περιέργεια, μπορείς να επισκεφθείς το verdincore.com και να δεις τι ακριβώς έφτιαχνα όλα αυτά τα χρόνια. Το περιεχόμενο είναι στα αγγλικά, επειδή το προϊόν απευθύνεται σε ένα ευρύτερο κοινό και όχι αποκλειστικά στους αναγνώστες αυτού του blog.

Δεν χρειάζεται να είσαι προγραμματιστής για να ρίξεις μια ματιά. Μπορεί να σε ενδιαφέρει απλώς να δεις πώς μοιάζει ένα προσωπικό εγχείρημα όταν, αντί να εγκαταλειφθεί στο συρτάρι με τις υπόλοιπες μεγαλοφυείς ιδέες, συνεχίζει να εξελίσσεται για χρόνια.

Αν είσαι άνθρωπος της τεχνολογίας, θα βρεις αρκετές τεχνικές πληροφορίες. Αν όχι, υπάρχουν εικόνες και επεξηγήσεις. Κι αν δεν σε ενδιαφέρει καθόλου, μπορείς να συνεχίσεις κανονικά τη ζωή σου. Δεν θα σε κυνηγάω με newsletter, ούτε θα εμφανιστεί ένα παράθυρο που θα σε ρωτάει αν είσαι σίγουρος ότι θέλεις να φύγεις.

Θα συνεχίσω φυσικά να δουλεύω πάνω στο VerdinCore. Θα αλλάξω πράγματα, θα διορθώσω λάθη, θα υλοποιήσω νέες δυνατότητες και πιθανότατα θα αφαιρέσω κάποιες που σήμερα θεωρώ εξαιρετικές. Αυτά δεν σταματούν επειδή έφτιαξα μια δημόσια ιστοσελίδα.

Αλλά κάτι πολύ σημαντικό σταμάτησε σήμερα: η αναμονή.

Δεν χρειάζεται πια να σκέφτομαι πώς θα το παρουσιάσω κάποτε. Δεν χρειάζεται να εξηγώ ότι ετοιμάζω κάτι το οποίο θα δείξω όταν ολοκληρωθεί. Δεν χρειάζεται να διατηρώ ολόκληρο αυτό το έργο μέσα σε έναν μικρό κύκλο ανθρώπων που γνωρίζουν την ύπαρξή του.

Από σήμερα υπάρχει εκεί έξω.

Με το όνομά του, την ιστορία του, τα προτερήματά του και τις ατέλειές του.

Και ξέρεις κάτι; Αισθάνομαι υπέροχα.

Όχι επειδή πιστεύω ότι μόλις εξασφάλισα μια θέση στην ιστορία της πληροφορικής. Ούτε επειδή φαντάζομαι ήδη τα εκατομμύρια να καταφθάνουν στον τραπεζικό μου λογαριασμό, συνοδευόμενα από συγχαρητήρια τηλεγραφήματα των μεγαλύτερων επιχειρηματιών του πλανήτη.

Αλλά επειδή σήμερα μπορώ να κοιτάξω κάτι που ξεκίνησα σχεδόν δέκα χρόνια πριν και να πω ότι δεν έμεινε μια ιδέα.

Έγινε πραγματικότητα.

Και επειδή, έπειτα από τόσα χρόνια που σχεδόν κανείς δεν ήξερε τι ακριβώς έφτιαχνα, μπορώ επιτέλους να πω το ωραιότερο πράγμα που μπορεί να πει ένας άνθρωπος για κάτι που δημιούργησε:

«Το έφτιαξα εγώ. Ορίστε, δες το.»

Αυτά από εμένα για σήμερα. Θα βάλω μουσική, θα πιω κάτι στην υγειά μου και θα απολαύσω για λίγο την παράξενη ησυχία που ακολουθεί όταν ολοκληρώνεις κάτι μεγάλο.

Και από αύριο;

Από αύριο, φυσικά, πάλι κώδικα.

Τι διάολο, διακοπές θα κάνουμε;

Για ανώμαλο με περάσατε;